INTEGRACJA
W NASZYM PRZEDSZKOLU
Integracja to tendencja do scalania, łączenia człowieka z
drugim człowiekiem, z grupą, ze wspólnotą narodową, wreszcie ogólnoludzką.
Integracja w Polsce jest wyrazem demokratyzacji sposobu
życia społecznego, kierunkiem przemian dążących do stworzenia osobom
niepełnosprawnym możliwości pełnego lub częściowego włączenia się do normalnego
życia. W ciągu ostatnich lat powstało wiele przedszkoli i szkół prowadzących
klasy integracyjne. Choć samo pojęcie integracji funkcjonuje już od dawna to
należy wciąż przełamywać wiele stereotypów w społeczeństwie, zmieniać jego
nastawienie, nauczyć zrozumienia drugiego człowieka. A przede wszystkim nauczyć
tolerancji. W szerokiej grupie osób niepełnosprawnych, osoby z upośledzeniem
umysłowym są najbardziej niepopularna i krzywdzoną grupą społeczną, a przecież
niepełnosprawny to nie przypadek medyczny, psychologiczny czy pedagogiczny, ale
wrażliwy, czasami samotny, twórczy, kochający człowiek. Warunkami odkrycia
innego człowieka są akceptacja jego odmienności, zmiana stereotypów i
eliminowanie uprzedzeń. Dotyczy to zwłaszcza kontaktów z osobami
niepełnosprawnymi, które w obliczu swoich braków i związanych z nimi
trudnościami dnia codziennego mają prawo do maksymalnego wykorzystania danych im
możliwości i życia w całej jego pełni. Powinniśmy
sobie uzmysłowić, że potrzeby osób niepełnosprawnych są normalnymi potrzebami
ludzi, którzy z pewnych względów słabsi pozostają zawsze osobami dążącymi do
pełnego wyrażenia swojej wartości.
Według socjologów najszybciej, najłatwiej, najbardziej
spontanicznie i naturalnie, bez potrzeby przezwyciężania oporu niepełnosprawni
są akceptowani przez dzieci w wieku przedszkolnym. Dlatego integracja społeczną
należy obejmować dzieci niepełnosprawne i pełnosprawne od najmłodszych lat.
Przedszkole realizujące ideę integracji trwale oddziaływuje w kierunku
eliminowania lub osłabiania barier utrudniających współdziałania pełno- i
niepełnosprawnych.
Z uwagi na potrzebę wyrównywania szans rozwojowych
dzieci niepełnosprawnych oraz włączania ich w życie społeczne utworzono w naszym
przedszkolu grupy integracyjne, gdzie w gronie zdrowych rówieśników
przygotowuje się je na miarę ich możliwości, do samodzielnego pokonywania
problemów, jakie niesie z sobą codzienność. Gdy zaakceptują one swoją inność,
gdy nauczą się rozumieć siebie nawzajem i innych ludzi, wówczas będą mogły w
pełni być sobą i dążyć do realizacji swoich planów i marzeń.
Grupy integracyjne
w naszym przedszkolu istnieją od 2003 roku. Wcześniej były prowadzone grupy
włączające tzn. bez pomocy pedagoga specjalnego. W bieżącym roku szkolnym
utworzono trzy grupy integracyjne: grupa ‘Skrzaty” dla dzieci czteroletnich i
dwie grupy „Żabki” i „Smoki” dla dzieci sześcioletnich. Praca w tych grupach
opiera się na Programie Wychowania Przedszkolnego MENiS i programie ABC
–program wychowania przedszkolnego XXI wieku. Każde dziecko niepełnosprawne
funkcjonuje w oparciu o indywidualny program pracy korekcyjnej opracowany przez
pedagoga specjalnego we współpracy z nauczycielami wychowania przedszkolnego.
Jest on dostosowany do możliwości, potrzeb i zainteresowań dziecka.
Grupy integracyjne to grupy
uprzywilejowane. Są one mniej liczne (od 15 do 20 dzieci, w tym 3-5
niepełnosprawnych) i pracuje w nich większa ilość nauczycieli, jednocześnie
na jednej zmianie nauczyciel wychowania przedszkolnego i pedagog specjalny,
a w grupie czterolatków pomoc nauczyciela. Nauczyciele starają się
stworzyć jak najbardziej przyjazne warunki dzieciom, nie tworząc sztucznego
podziału ról między pedagogiem wychowania przedszkolnego, a pedagogiem
specjalnym, mimo iż właśnie to ci drudzy są rzecznikami praw dzieci
niepełnosprawnych. Pedagodzy specjalni prowadzą dodatkowo z dziećmi
niepełnosprawnymi, poza pracą w grupie, indywidualne zajęcia terapeutyczne i
kompensacyjne. Jeśli chodzi o dzieci zdrowe to grupom integracyjnym przypada
szczególna rola – kształtowanie zdolności empatycznych. Podstawą, bowiem
realizowanej tu idei integracji społecznej jest wzajemne zrozumienie,
uwzględnienie zdolności, możliwości, ale i słabości, tak samo dzieci zdrowych,
jak i niepełnosprawnych, uświadomienie sobie ich prawa do przeżywania całego
bogactwa uczuć, zarówno tych pozytywnych: radości, szczęścia, miłości, jak i
negatywnych: smutku, strachu, gniewu. Poziom wrażliwości empatycznej u dzieci z
przedszkolnych grup integracyjnych jest z reguły dość wysoki. W większości
przypadków potrafią one wczuć się w sytuacje innych ludzi oraz rozpoznać ich
stany emocjonalne ujawniane w różnych sytuacjach społecznych i trafniej
rozpoznają uczucia. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest posiadany przez nie
bogatszy wachlarz doświadczeń interpersonalnych.
Dzieci zdrowe w grupach integracyjnych realizują takie
same treści programowe jak dzieci w grupach masowych, wzbogacone o zagadnienia
związane z integracją. Zagadnienie integracji jest o tyle istotne, że
przyczynia się ona do wcielania w życie szczytnych haseł łączenia człowieka z
drugim człowiekiem, z grupą, ze społeczeństwem. Uwrażliwianie tej sfery
rozwojowej u dzieci może być naszą odpowiedzią na wzrastająca znieczulicę i
przestępczość w naszym społeczeństwie.
W proces integracji w naszym przedszkolu włącza się
również rodziców zarówno dzieci zdrowych jak i niepełnosprawnych poprzez
zapraszanie na uroczystości grupowe i ogólno przedszkolne oraz zajęcia otwarte.
Prowadzimy również grupę wsparcia dla rodziców dzieci niepełnosprawnych uczęszczających
do naszego przedszkola.
Opracowały: mgr M.
Sawicka i mgr R. Rudnicka
Projekt
i wykonanie strony Renata Wiśniewska