Powrót

 

Żyj z Przyrodą w zgodzie

 

Renata Wiśniewska

 

Nauczyciel Przedszkola Publicznego nr 3

„Pentliczek”

w Szczecinie

 

 

Szczecin 2005

 

Wstęp

 

Zmieniające się środowisko we współczesnym świecie wywiera ogromny wpływ na każdego człowieka. Świat zmienia się jest w ciągłym ruchu, życie nie stoi w miejscu. W związku z tym by podołać tym zmianom, ludzie muszą się dostosować do tych zmian. Dostosowanie do nich następuje między innymi poprzez doświadczanie i ciągłe interweniowanie w rzeczywistość.

W dzisiejszych czasach wiele się mówi o potrzebie edukacji ekologicznej, gdyż planeta na której żyjemy jest w przerażającym stanie. Podkreśla się konieczność ratowania dewastowanej przyrody i zachowania jej dla przyszłych pokoleń. Dlatego też ważne jest by uświadomić młodemu pokoleniu już od najmłodszych lat, że wolność jest równoznaczna z odpowiedzialnością, konsekwencją własnego postępowania. W okresie przemian nieodzowne jest wyposażenie dzieci w wiedzę, umiejętności i postawy w zakresie ekologii i ochrony środowiska, by były świadome swoich działań w otaczającym je świecie. Zatem podniesienie świadomości i kultury ekologicznej dzieci jest dzisiaj sprawą bardzo ważną i wymaga wielokierunkowych spójnych działań całego społeczeństwa, a zwłaszcza nauczycieli, którzy będą dawać przykład własnym zachowaniem.

Przedszkole jest pierwszym szczeblem edukacji. Dziecko w tym wieku przejawia naturalną potrzebę poznania i wrażliwość na otaczające je środowisko. Rozpoczęcie edukacji na tym poziomie pomoże dziecku świadomie odnosić się do ekosystemów jako całości i wszelkich form życia. Ten wiek charakteryzuje się dużym skokiem intelektualnym w rozwoju dziecka, jest więc najlepszym okresem do wprowadzenia elementów edukacji ekologicznej.

Małe dziecko nie ma jeszcze wykształconych stereotypów. Dlatego też stosując odpowiednie formy, metody pracy i środki dydaktyczne można skutecznie kształtować ich postawę zgodną z kulturą ekologiczną, która jest rezultatem systematycznie kształtującej się świadomości ekologicznej dziecka. Natomiast czynnikami determinującymi wiadomości, umiejętności, postawy i podstawy proekologiczne dzieci są: przygotowanie nauczycieli, środowisko, wyposażenie w środki dydaktyczne, otoczenie przyrodnicze, organizacja zajęć, rodzina.

Edukacja przyrodniczo-ekologiczna w przedszkolu to nie tylko zajęcia w sali, oparte na wyjaśnianiu dzieciom, podawaniu konkretnej recepty, pokazaniu obrazka. Ta edukacja to stwarzanie dzieciom sytuacji do działania, doświadczania, eksperymentowania by samodzielnie dochodziły do wniosków, prawd, zasad by w przyszłości móc odpowiadać za swoje czyny. Myślę, że należy łączyć treści ekologiczne z przyrodniczymi w przedszkolu, bo dziecko najpierw musi poznać przyrodę, a później dbać o nią. Odpowiednio pokierowany proces edukacji da nam pokolenie, które umiejętnie będzie korzystało z darów Ziemi i rozwijającej się cywilizacji. Ponadto dzieci w swej bezpośredniości są w stanie poruszyć serca dorosłych by oni skłonili się do refleksji nad swoim stosunkiem do przyrody.

Założenia programu

Główny nacisk w tym programie kładłam na kształtowanie kultury ekologicznej, którą osiągnęłam poprzez odpowiednie rozbudzanie świadomości ekologicznej. W programie nie pominęłam zagadnień dotyczących wiedzy na temat przyrody, gdyż bez tejże wiedzy dzieci nie będą wiedziały w jakim celu chronić środowisko w którym żyją. Ponadto zrealizowany program zakładał poznanie współzależności między człowiekiem a środowiskiem.

 

Program był przeznaczony:

Realizacja programu odbyła się w grupie dzieci 6 letnich z Przedszkola Publicznego nr 3 „Pentliczek” w Szczecinie. Większość dzieci uczęszczała do przedszkola pierwszy rok.

Zarys programu

Cele programu

1.1.            Cele ogólne

Ø      kształtowanie świadomego stosunku do środowiska przyrodniczego;

Ø      kształtowanie miłości i szacunku dla różnorodnych form życia;

Ø      kształtowanie właściwych, aktywnych postaw wobec przyrody i jej ochrony;

Ø      rozbudzanie potrzeby kontaktu z przyrodą;

Ø      poznanie świata zwierząt i roślin;

Ø      kształcenie kultury ekologicznej poprzez rozbudzanie świadomości ekologicznej;

Ø      uświadomienie dzieciom poczucia odpowiedzialności za stan środowiska w najbliższym otoczeniu;

Ø      kształcenie ekologicznego stylu życia;

Ø      wyrabianie poczucia przynależności do społeczności przedszkolnej, najbliższego środowiska, regionu, kraju,

 

1.2.            Cele szczegółowe:

Dziecko zdobywa podstawowe wiadomości dotyczące:

Ø      rozróżniania zwierząt, roślin, owoców, krajobrazów i ekosystemów,

Ø      wzbogacenia czynnego słownika dziecka w nazwy ekologiczne i przyrodnicze,

Ø      negatywnego wpływu wiatru,

Ø      potrzeby sortowania odpadów,

Ø      znaczenia powietrza w życiu człowieka,

Ø      potrzeby uprawy roślin przez człowieka,

Ø      stosowania nawozów,

Ø      rozumienia zjawisk suszy i powodzi,

Ø      rozumienie potrzeby opiekowania się zwierzętami i ptakami,

Ø      ekosystemów, obiektów i zjawisk w najbliższym środowisku,

Ø      zasad ochrony przyrody,

Ø      segregowania i wtórnego wykorzystania niektórych odpadów,

Ø      ekosystemu leśnego jako najważniejszego producenta tlenu,

 

Dziecko zdobywa podstawowe umiejętności:

Ø      obserwacji środowiska i wnioskowania, porównywania, analizowania na podstawie obserwacji, doświadczeń i eksperymentów,

Ø      umiejętność postrzegania zależności pomiędzy stanem środowiska, a zdrowiem człowieka

Ø      segregowania i wtórnego wykorzystania niektórych odpadów,

Ø      samodzielnego uprawiania roślin w kąciku przyrody,

Ø      określania pogody i zjawisk atmosferycznych w różnych porach roku

Ø      segregowania eksponatów w kąciku przyrody,

Ø      opieki nad zwierzętami i roślinami,

Ø      dostrzegania pozytywnych i negatywnych skutków działania zjawisk atmosferycznych,

Ø      dostrzegania korzystnych i niekorzystnych warunków wzrostu roślin,

Ø      dostrzegania skutków niewłaściwego gospodarowania człowieka na Ziemi,

Dziecko kształtuje postawy i przekonania:

Ø      ekologicznego stylu życia

Ø      potrzeby segregowania odpadów

Ø      potrzeby wykorzystania surowców wtórnych

Ø      potrzeby chronienia i oszczędzania wody

Ø      znaczenia piękna otaczającego środowiska

 

Procedury osiągania celów

 

W celu przeprowadzenia prawidłowej realizacji zadań wyżej przedstawionego programu zastosowałam odpowiednie metody, formy aktywności, formy organizacyjne i środki dydaktyczne. Większość metod była oparta na bezpośrednim kontakcie z przyrodą. Doświadczenia, eksperymenty, obserwacja zachęciły dzieci do aktywnego poznania i pozytywnego ingerowania w swoje i zachowanie innych. Ponadto dzieci nauczyły się systematyczności, samodzielności w rozwiązywaniu problemów, współpracy w grupie i zespołach. Kontakt bezpośredni z przyrodą z najbliższego otoczenia dostarczył wiele możliwości przeżywania, wzbogacił wiedzę i doświadczenia dzieci. Wpłynął na rozwój osobowości, kształtował cechy charakteru (wytrwałość, opiekuńczość), potrzeby i zainteresowania. Dzieci nauczyły się obserwować, spostrzegać, działać, przewidywać, wyjaśniać świat, który je otacza oraz umiejętnie korzystać z niego.

 

Metody pracy:

·        Czynne – samodzielnych doświadczeń, kierowania własną działalnością dziecka, zadań stawianych do wykonania;

·        Słowne – wypowiedzi dzieci, objaśnienia, rozmowy, opowiadania, instrukcje, sposoby społecznego porozumiewania się, umowy, pochwały, tłumaczenia, metody żywego słowa: słowa - oddziaływanie poprzez środki artystyczne, recytacje, inscenizacje;

·        Percepcyjne (oglądowe) –metoda obserwacji (doraźna, jednorazowa, długotrwała, systematyczna, porównawcza), pokazu, przykładu, metoda bezpośredniego odbioru piękna przyrody i sztuki;

·        Aktywizujące metody i techniki – J. Krzyżewskiej (burza mózgów, mapa myślowa);

·        Metody problemowej (poszukiwanie poprzez próby i błędy, eksperymentowanie);

·        Metody kombinowane (łączenie kilka metod podczas jednej sytuacji edukacyjnej).

·        Elementy dramy;

 

Formy aktywności:

·        zabawy: badawcze, dydaktyczne, ruchowe, tematyczne, naśladowcze’

·        sytuacje edukacyjne,

·        wycieczki,

·        spacery,

·        prace społeczno–użyteczne,

·        zajęcia w ogródku,

·        opieka nad ptakami zimą

·        zajęcia w „kąciku przyrody”

 

Formy organizacyjne:

·        grupowa,

·        zespołowa,

·        zbiorowa,

·        indywidualna

 

Środki dydaktyczne:

·        techniczne: słuchowe, wzrokowo – słuchowe,

·        konwencjonalne jak: pomoce graficzne, podręcznik, modele, okazy naturalne,

·        naturalne środki dydaktyczne: obiekty (obszary) przyrody ożywionej i nieożywionej, zjawiska przyrodnicze i obiekty antropologiczne, (oddziaływują one na ich wzrok, słuch, węch, dotyk, umożliwiając bezpośrednie poznanie przyrody i kształtowanie wobec niej opiekuńczej postawy i nawyku ochrony)

·        wizualno–manipulacyjne (np. gry i domina o treści ekologicznej),

·        urządzenia i środki techniczne (np. lupy, lornetka, wideo, sprzęt laboratoryjny, sprzęt ogrodniczy, zegar słoneczny)

 

Ewaluacja działań:

W ewaluacji wykorzystałam procedurę badania w działaniu, która pozwoliła mi odkryć i wyjaśnić mechanizm poznania swojej praktyki. W badaniu jak też w ocenie bezpośredniej i pośredniej oprócz mnie brali udział członkowie zespołu przedszkolnego. Stosując tę procedurę badawczą przez cały czas dokonywałam samooceny tzn. na bieżąco modyfikowałam swoje poczynania, których celem była ewaluacja, a dzięki której doskonaliłam swoją praktykę. Znajdując się w centrum moich działań zawodowych planowałam ich zmianę, obserwowałam ich przebieg i konsekwencje. Ponadto poddawałam analizie krytyczną ocenę i na jej podstawie dokonywałam zmiany w planie swojego działania, które w konsekwencji doprowadzały mnie do udoskonalenia praktyki. Prowadząc procedurę badawczą badania w działaniu zdawałam sobie sprawę, że wyniki są obrazem mojej praktyki i mojego doświadczenia w pracy z dziećmi w przedszkolu. Podczas tego badania interweniowałam w realny świat poprzez bezpośrednie sprawdzanie efektów tej interwencji. Następowało to w trakcie akcji badawczej, a nie dopiero w czasie wdrażania jej wyników. Do procesu ewaluacji oprócz zespołu pracującego z grupą włączałam rodziców i swoich wychowanków, którzy opiniowali i uczestniczyli w proponowaniu nowych zadań. Badanie w działaniu jest strategią, która jest osobistym zaangażowaniem badacza, jest również procedurą, która poszerza krąg osób zaangażowanych w badanie zatem ma cechę sytuacyjności, zespołowości, samooceny i działania zbiorowego.

Rezultatem zastosowania procedury „badania w działaniu” jest sporządzony przeze mnie „Dziennik” – raport z działań, który cytuję fragmentami w sprawozdaniu.

 

Przewidywane osiągnięcia dzieci:

 

Rozpoznawanie właściwości pór roku jesień, zima

 

Jesień

1. Dostrzega i uzasadnia charakterystyczne cechy jesieni, zmiany w świecie roślin i zwierząt , zmiany w pogodzie (mżawka szron, nocne i ranne przymrozki, obniżenie się temperatury, szaruga jesienna, szybki zmrok, silny wiatr)

2. Rozpoznaje i nazywa owoce i warzywa krajowe i zagraniczne

3. Wyodrębnia charakterystyczne cechy owoców i warzyw na podstawie kształtu, zapachu i smaku

4. Zna sposoby przechowywania spożywania owoców oraz warzyw

5. Rozumie znaczenie prac polowych

6. rozumie potrzebę jesiennych prac w ogrodzie.

 

Zima

1. Dzieli się przeżyciami i spostrzeżeniami nt. zmian w przyrodzie zimą / krajobraz, przystosowanie się przyrody do zimy /

2. określa cechy zimowej pogody i zjawisk atmosferycznych / odwilż, gołoledź, grad, szadź, zamieć, siarczysty, tęgi mróz, lód, ślisko,  niska temperatura, jaskrawe słońce /

3. uzasadnia cel odśnieżania

4. rozumie potrzebę ciepłego ubierania się i ogrzewania mieszkań w czasie zimy

rozumie skutki braku mrozu i pokrywy śnieżnej dla roślin

5. odczytuje temperaturę na termometrze,

6. Pomaga przetrwać zimę ptakom

 

Wiosna, lato

 

Poznanie zjawisk atmosferycznych

1. Potrafi obserwować pogodę i określić zmienność pogody i określa zjawiska atmosferyczne w tym okresie.

2. Prowadzi kalendarz pogody i dokonuje analizy wyników.

3. Wie, że dookoła nas jest powietrze.

4. Zauważa zmiany zachodzące w przyrodzie podczas „Przedwiośnia”.

5. Potrafi rozpoznać i nazwać wybrane rośliny chronione w Polsce.

 

Rozbudzanie zainteresowań światem roślin

1.Porównuje właściwości fizyczne piasku, gliny, ziemi próchniczej.

2. Zna sposoby rozsiewania roślin w przyrodzie.

3. Potrafi założyć zielony ogródek w kąciku przyrody.

4. Potrafi pielęgnować roślinę w sali.

5. Prowadzi kalendarz wzrostu rzeżuchy.

6. Podaje fazy rozwoju roślin „od nasienia do nasienia”.

7.Rozumie potrzebę ciepła, nasłonecznienia i wody w świecie przyrody.

8. Rozumie konieczność nawożenia roślin.

9.Potrafi wyciągnąć wnioski dotyczące rozwoju roślin na podstawie obserwacji prowadzonej uprawy.

10. Zna podstawowe części rośliny i ich funkcje.

11. Eksperymentuje poprzez zakładanie uprawy roślin cebulowych, prowadzi kartę obserwacji.

12. Wyjaśnia potrzebę spulchniania gleby przez dżdżownice, prowadzi hodowlę dżdżownicy.

 

Poznanie życia wybranych zwierząt

1. Prowadzi hodowlę kijanek, prowadzi kartę obserwacji.

2. Potrafi przedstawić zmiany rozwojowe takich zwierząt jak: żaba i motyl.

3. Wyszczególnia etapy rozmnażania się ptaków

4.Prowadzi kalendarz pogody i dokonuje analizy wyników.

 

Kształtowanie postaw proekologicznych

1. Wie, że Planeta Ziemia jest naszym domem.

2. Rozumie konieczność i potrzebę dbania o życie na Ziemi.

3. Wie co sprzyja, a co nie sprzyja środowisku.

4. Uzasadnia przyczyny zanieczyszczania wody i powietrza.

5. Wie w jaki sposób chronić wodę i powietrze przed skażeniem.

6. Aktywnie uczestniczy wobec problemów ochrony przyrody – zbiera makulaturę.

 

Poznanie różnych ekosystemów

1. Widzi różnicę między zbiornikiem wodnym sztucznym i naturalnym.

2. Zna różne ekosystemy.

3. Widzi różnice między ekosystemami.

4. Potrafi wnikliwie obserwować w naturalnym środowisku.

5. Odnosi się z szacunkiem do przypadkowo napotkanych żyjątek.

 

Fragment Sprawozdania z realizacji zadań programu

 

Rozpoznajemy właściwości pór roku: jesień, zima

Jesień to piękna kolorowa pora roku, podczas której można wiele poznać i doświadczyć. Pierwszym podstawowym zadaniem były obserwacje otaczającego świata w tej porze roku, zwrócenie uwagi na zmiany zachodzące w świecie roślin, zwierząt, w pogodzie, w kolorystyce barw jesieni. Podczas jesieni realizowałam zadanie programowe związane z rozumieniem istoty zachodzących zmian i konieczności przystosowania się przyrody (roślin i zwierząt) do aktualnej pory roku. Podczas obserwacji pogody i zjawisk atmosferycznych charakterystycznych dla jesieni dzieci określały siłę, kierunek wiatru jego pozytywy i negatywy wpływ w gospodarce człowieka.

W bloku tematycznym „Jesień w sadzie i ogrodzie”, dzieci nazywały, wyodrębniały charakterystyczne cechy warzyw i owoców. Dokonywały porównań, wyodrębniały różnice w wyglądzie, sposobie przechowywania i spożywania. Poznawały owoce przy pomocy zmysłów: wzroku, dotyku i smaku. Doświadczały tego poprzez działania praktyczne jak: sporządzanie sałatek owocowych i warzywnych, robienie zapasów na zimę, spożywanie warzyw i owoców jako dodatek do innych posiłków.

Podczas innego bloku „Jesień w parku i lesie” dzieci nazywały drzewa, poznawały ich liście i łączyły je z owocami. Poznały środowisko leśne i Ogrodu Dendrologicznego, gdzie mogły poprzez bezpośrednią obserwację dokonać porównań. Bardzo ważne mimo, że nie zawarte w programie było ukazanie dzieciom zależności między opadaniem liści, a niską temperaturą, krótkimi dniami i sokami spływającymi do korzeni. Poprzez literaturę i piosenki dzieci utrwalały sobie nazwy ptaków, które odlatują do ciepłych krajów i tych które pozostają u nas na zimę. Dowiedziały się, które to zwierzęta zasypiają, jakie są ich nory, pieczary. Robiąc ciekawe prace z naturalnych okazów dzieci utrwalały wiadomości na temat tych środowisk przyrodniczych. Założenie kącika przyrody odegrało też bardzo istotną rolę, gdyż kontakt codzienny z okazami pozwolił dzieciom utrwalać informacje, wygląd darów jesieni. Niektóre eksponaty jak: kasztany, orzechy posłużyły nam do przeliczania elementów zbiorów.

Foto 1, Kącik przyrody

Ważnym przeżyciem dzieci był wyjazd do Ogrodu Dendrologicznego w Glinnej, gdzie spotkały się one bezpośrednio z kolorystyką jesieni. Dlatego też była to świetna naturalna okazja, którą wykorzystałam.

 

Foto 2, Ogród Dendrologiczny

 

Osoba oprowadzająca nas po ogrodzie wskazała nam najciekawsze okazy, zwróciła uwagę na owoce i nasiona drzew. Największą atrakcją i przeżyciem była skacząca wiewiórka, która przebiegała po ziemi od jednego do drugiego drzewa. Inną atrakcją okazało się poszukiwanie jadalnych kasztanów, dzieci jedno przez drugie starały się zebrać jak największą ilość niespotykanych owoców. Podczas tej wyprawy zbieraliśmy liście, szyszki, kasztany, żołędzie dzieci kojarzyły z nazwą drzewa. Wracając z wyprawy w drodze powrotnej zatrzymaliśmy się nad Dziewokliczem, gdzie dzieci dokonały porównania wyglądu lasu dookoła jeziora i dookoła Ogrodu Dendrologicznego.

 

Foto 3, Pobyt nad Dziewokliczem

 

Po powrocie rozpakowaliśmy nasze skarby, posegregowaliśmy, przeliczyliśmy, a następnie ułożyliśmy je w przygotowanych wcześniej pojemnikach i koszyczkach. Liście włożyliśmy w stare gazety, które po wysuszeniu będziemy używać do rozmaitych prac plastycznych. Następnego dnia każde rysowało kredkami olejnymi wrażenia z wycieczki.

Rys. nr 1, Ogród Dendrologiczny

Po jakimś czasie, gdy liście się zasuszyły zorganizowałam zajęcie, które pomogło mi podsumować cały ten blok tematyczny, a w wyniku jego powstały wspaniałe prace. Oto jedna z nich.

 

Rys. nr 2, Jesień na dworze

 

W czasie wycieczki do ogrodu mijaliśmy pola. Zatrzymaliśmy się przy jednym z nich ziemia była tam świeżo zaorana, a na drugim kawałku było już widać małe kiełki wcześniej posianego zboża ozimego. Wykorzystując literaturę piękną dzieci wzbogaciły swoją wiedzę w możliwości wykorzystania roślin uprawnych na polu do produkcji np. cukru, materiału

Jeszcze jednym blokiem zasługującym na uwagę, a do którego się przygotowywałam już podczas wakacji były dożynki w przedszkolu. W czasie wakacji zebrałam podstawowe 4 zboża: żyto, owies, pszenicę i jęczmień zasuszyłam je i przyniosłam do przedszkola. Do całej kolekcji zajęć zakupiłam również ziarno czterech zbóż. Blok tych zajęć trwał przez jeden tydzień zabawy było bardzo dużo, dzieci przybliżyły sobie obrzęd „Dożynek”, który występuje na zakończenie żniw.

Wielkim przeżyciem dzieci było wyjście do muzeum na zajęcia „Od ziarenka do bochenka”. Na tym spotkaniu dzieci mogły zobaczyć na przekroju dziejów narzędzia, wystrój domów na wsi i samodzielnie mielić mąkę w żarnach. W czasie zajęć związanych z uprawą na polu dzieci miały okazję dowiedzieć się jaka jest droga chleba, kolorowych pięknych, smacznych cukierków i pięknego kolorowego materiału.

Na zakończenie bloku dzieci wspólnie ze mną zrobiły wieniec żniwny, którym pochwaliliśmy się wszystkim rówieśnikom w przedszkolu.

 

Foto 4, Wieniec żniwny

 

Podczas jesieni dzieci również przynosiły pokarm dla ptaków, który podczas zimy wykorzystaliśmy do dokarmiania ptaków w karmniku na balkonie i na placu zabaw. Karmnik wykonany przez jednego z rodziców dziecka

 

Foto 5, Karmnik na placu zabaw

 

Pytania quizu wewnątrz w grupie:

  1. Zagadka fragment treści wiersza J. Czechowicza „Szumiał las, śpiewał las. Gubił złote liści, świeciło się jasne słonko chłodno a złociście...”[1].
  2. Jakie znacie drzewa owocowe, które rosną w sadzie?
  3. Do czego wykorzystuje się owoce?
  4. Jakie znacie zboża?
  5. Z czego zrobione są słodycze?
  6. Z jakich roślin powstaje materiał?
  7. U których warzyw zjadamy górną część?
  8. Jakie znasz warzywa u których zjadamy korzeń?
  9. Jakie znacie drzewa, które rosną w parku bądź w lesie?
  10. Co dzieje się z roślinami jesienią?
  11. Co dzieje się ze zwierzętami podczas jesieni?
  12. Co to takiego „mgła”?

Dzieci podczas quizu dokonywały samooceny, która polegała na samodzielnym punktowaniu swoich wypowiedzi.

 

Zima to pora roku w ciągu, której realizowałam zagadnienia programowe, które przybliżyły dzieciom ten okres w przyrodzie. Obserwowaliśmy przyrodę zimą, jak i zmiany zachodzące w świecie roślin, zwierząt w pogodzie.

Określałyśmy pogodę i zjawiska atmosferyczne charakterystycznych dla zimy: odwilż, gołoledź, grad, szadź, zamieć, jaskrawe słonce, mróz, ślizgawica, lód, kra, coraz niższa temperatura. Podczas zabaw na placu dzieci starały się rozpoznawać ślady ptaków, i kolegów.

Prowadziliśmy obserwację na termometrze, odczytywaliśmy temperaturę, określałyśmy temperaturę powyżej i poniżej zera. Ponadto wykonaliśmy doświadczenia: topienie śniegu w sali, rozbijanie lodu. Oglądaliśmy przez szkło powiększające płatki śniegu, prowadziliśmy doświadczenia związane z zamarzaniem lodu.

Nie zabrakło prostych doświadczeń: parowanie wody i skraplanie się pary, rozpuszczenie różnych substancji w wodzie (cukier, sól, mąka, itp.), grupowanie substancji na rozpuszczalne i nierozpuszczalne w wodzie, poznanie zjawiska krystalizacji.

Zima to czas w którym dokarmialiśmy ptaki w karmniku na balkonie i na placu zabaw. Wykorzystując ścinki korka, nasiona, papier wykonaliśmy pracę, którą przedstawiam niżej:

 

Rys. nr 3, Karmnik z naturalnego tworzywa

 

W czasie realizacji tych zagadnień programowych organizowałam wycieczki i spacery do parku i ulicami miasta, gdzie dzieci bezpośrednio obserwowały przyrodę i zmiany zachodzące w niej. Jak po zakończeniu jesieni tak i po zakończeniu zimy zrobiłam quizu wiedzy o przyrodzie. Poniżej przedstawiam pytania quizu dotyczące tejże pory roku.

  1. Zagadka Co to za pora roku? „Mróz wodę zatrzymał, białe od szronu drzewa, pełno śniegu w koło”.
  2. Komu pomagaliśmy podczas zimy?
  3. Jakie ptaki dokarmialiśmy w naszym karmniku?
  4. Jakie znasz charakterystyczne cechy pory roku zimy?
  5. Co się dzieje z roślinami zimą?
  6. Gdzie żyje niedźwiedź polarny?
  7. Jakie znasz inne zwierzęta żyjące w zimnych krajach?
  8. Jak nazywają się ludzie żyjący w Grenlandii?
  9. Co podczas zimnej temperatury dzieje się z wodą?
  10. Co podczas ciepłej temperatury dzieje się z lodem?

 

Tekst i foto: Renata Wiśniewska

 

Powrót

 

Powrót do strony artykuły   Powrót do strony LOP

Projekt i wykonanie strony Renata Wiśniewska

 


[1] J. Czechowicz Jesień, w: Wybór literatury do zabaw i zajęć w przedszkolu, H. Kruk, WSiP, Warszawa 1985, s. 21.